[KIẾN THỨC] TỔNG QUAN HỆ SINH THÁI TEZOS

TEZOS (XTZ) LÀ GÌ?

Tezos là nền tảng blockchain được tạo ra với mục đích chính là mở rộng chức năng của blockchain bằng hợp đồng thông minh(Smart contract). 

Tezos đảm bảo tính an toàn, xác minh chính xác và quyền quản trị cho phép người dùng quyền bỏ phiếu cải thiện giao thức ở mức độ sâu nhất có thể. Một mạng lưới vừa phân quyền nhưng vẫn thống nhất được các thay đổi mà không cần thực hiện hard-fork là điểm khác biệt và cải tiến ở Tezos so với các blockchain khác.

Tezos thường được gọi là blockchain “tự sửa đổi” đầu tiên, thường xuyên điều chỉnh và áp dụng các tính năng mới một cách tự nhiên và tự động thông qua cơ chế quản trị trên chuỗi duy nhất của nó. Chức năng giao thức này cho phép hệ thống điều phối việc lựa chọn các bản cập nhật mới thông qua bỏ phiếu phổ biến, tích hợp các bản cập nhật mới được chọn và bồi thường cho các nhà phát triển đã đề xuất chúng.

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Các nhà đồng sáng lập, Arthur Breitman và Kathleen Breitman, đã phát triển Tezos từ năm 2014 với một nhóm các nhà phát triển cốt lõi. Công ty đã huy động 232 triệu đô la trong một ICO chưa khai thác chỉ trong 2 tuần, chấp nhận đóng góp của cả bitcoin và ether. Ngay sau ICO lịch sử của họ, Tezos đã phải đối mặt với rất nhiều vấn đề về quản lý. Để hiểu những vấn đề quản lý này, chúng ta phải biết rằng công ty do Tezos sáng lập có tên là DLS (Dynamic Ledger Solutions) và công ty nắm giữ tất cả các khoản tiền thu được trong ICO có tên là “Tezos Foundation”.

Arthur và Kathleen Breitman đã có một cuộc tranh cãi công khai với Chủ tịch của Tezos Foundation, Johann Gevers. Rõ ràng, Gevers, người kiểm soát quỹ, đã từ chối giải ngân cho Breitmans. Tranh chấp này đã dẫn đến tình trạng hỗn loạn trong cộng đồng và tỷ giá hối đoái ước tính giảm mạnh. Breitmans đã đưa ra một tuyên bố gay gắt trên Gevers bao gồm những từ như “tự xử lý, tự quảng cáo và xung đột lợi ích”.

Cuối cùng, sau rất nhiều drama và sự chú ý không đáng có của giới truyền thông, Gevers đã rời công ty sau khi nhận được hơn 400.000 USD tiền thôi việc. Bây giờ mọi thứ cuối cùng cũng thuận buồm xuôi gió. 

tezos

ĐẶC ĐIỂM NỔI BẬT

Ưu điểm

  • Tezos có khả năng mở rộng và khả năng quản trị ấn tượng.
  • Blockchain của Tezos có khả năng tự sửa đổi.
  • Tezos đã thu hút được một số nhà đầu tư lớn.
  • Tezos đã đem lại lợi nhuận tốt trong năm vừa qua.

Nhược điểm

  • Tezos đã gặp phải một số “tai tiếng” kể từ khi ICO.
  • Truyền thông của Tezos còn khá yếu, và nó đang tụt hậu.
  • Giá XTZ coin biến động mạnh, và chịu ảnh hưởng chung của thị trường.
  • XTZ còn thua kém nhiều đối thủ cạnh tranh: Ethereum, Cadarno, EOS…

CÔNG NGHỆ NỔI BẬT

  • Giao thức mạng: Đây là giao thức đưa tin chịu trách nhiệm lắng nghe và phát sóng ngang hàng giữa các nút.
  • Giao thức giao dịch: Đây là lớp giao dịch xác định mô hình kế toán được thực hiện bởi blockchain.
  • Giao thức đồng thuận: Khá dễ hiểu. Điều này xác định giao thức đồng thuận sẽ giúp blockchain đạt được các thỏa thuận về trạng thái giao dịch.

Trong Tezos, hai giao thức cuối cùng, Giao dịch và Đồng thuận, được kết hợp với nhau để được gọi là Giao thức Blockchain. Network Shell hỗ trợ giao tiếp giữa giao thức mạng và giao thức blockchain. Vỏ mạng không phù hợp với giao thức giao dịch và giao thức đồng thuận.

XTZ COIN

Chức năng

  • Hỗ trợ xác thực các smart contract
  • Hỗ trợ các ứng dụng người dùng cuối tương tác được xây dựng trực tiếp trên lớp cơ sở hạ tầng. 
  • Hoạt động như một kho lưu trữ giá trị mạnh mẽ
  • Làm chi phí thanh toán các giao dịch mạng

Thông tin cơ bản

  • Token: XTZ
  • Rank: #45
  • Circulating supply: 876,306,153
  • Market Cap: $3,734,861,722
  • Total Token Supply:  905,623,687
  • ATH: $9.12
  • ATL: $0.350476

Token Allocation

  • 79.59% cho những người tham gia ICO
  • 0.41% cho Early Backers and contractors 
  • 10% cho đội ngũ Tezos Foundation 
  • 10% cho  Dynamic Ledger Solutions (DLS)

HỆ SINH THÁI TEZOS

tezos
Dex

  • Plenty Defi: Hoạt động theo cơ chế AMM. Các hợp đồng thông minh cho phép người dùng giao dịch một cách đáng tin cậy, ngang hàng. Lượng TVL của dự án đạt khoảng 6 triệu đô, một con số vẫn còn khá khiêm tốn. 
  • QuipuSwap: DEX trên Tezos hoạt động theo cơ chế AMM, được phát triển bởi Madfish Solutions. Hiện tại, lượng TVL của AMM DEX này đang ở mức 4 triệu đô. 
  • SpicySwap là một DEX thế hệ tiếp theo được Genius Contracts xây dựng đặc biệt cho các giao dịch hoán đổi token-to-token trên Tezos. SpicySwap được quản lý bởi SalsaDAO. 
  • FlameDEX là AMM của bộ tổng hợp FlameDeFi và DEX. DEX này sẽ có cơ chế ghi token $ Flame để giảm nguồn cung cấp token $ Flame.

Yield Farming

  • Crunchy cung cấp các dịch vụ và giải pháp DeFi trên Tezos cho các dự án, nhà phát triển và người dùng cuối. Crunchy được duy trì bởi các nhà phát triển độc lập và được quản lý bởi những người nắm giữ CrDAO.

Lending

  • Kolibri là một stablecoin dựa trên Tezos được xây dựng dạng Debt trên Tezos cho phép đúc tiền stablecoin kUSD bằng tài sản thế chấp là mã thông báo XTZ, và ứng dụng sử dụng price oracle Harbinger. 

NFT

  • Arago nền tảng NFT đang xây dựng thị trường kỹ thuật số trong tương lai. Arago hợp tác với các nhiếp ảnh gia hàng đầu để tạo ra các bộ sưu tập: bộ sưu tập các phiên bản giới hạn chỉ có sẵn trên nền tảng của mình.
  • Bazaar Market  xây dựng một NFT marketplace, được hỗ trợ bởi Tezos. Bazaar hỗ trợ người sáng tạo, nhà sưu tập và những người yêu thích tiền điện tử bằng cách cung cấp trải nghiệm thị trường NFT chân thực nhất
  • ByteBlock NFT là một nền tảng NFT có trụ sở tại Ấn Độ đang tìm cách trao quyền cho hàng triệu nghệ sĩ, tập trung cụ thể vào Ấn Độ và Đông Nam Á.

Game

  • Emergents TCG là trò chơi cho phép người chơi sở hữu các vật phẩm trong trò chơi của riêng họ. Là một trò chơi thẻ bài chiến lược đầu tiên, nó tập trung vào trải nghiệm chơi boong và chơi – cơ chế mới, chỉ kỹ thuật số, kết hợp với công nghệ blockchain Tezos tiết kiệm năng lượng, cho phép vũ trụ siêu anh hùng mới nổi thực sự trở nên sống động trong web3.
  • Play with Brio là một game eSports dựa trên chuỗi khối Tezos, có tính năng độc đáo của Solitaire để kiểm tra kỹ năng của họ trước những người khác. Được xây dựng và cung cấp bởi Tezos. Play with BRIO tiết kiệm năng lượng, an toàn và phi tập trung. Kéo một chiếc ghế lên và bắt đầu trò chơi của bạn.

IDO Platform

  • Rocket Launchpad là một bệ phóng khởi giúp khởi chạy IDO trên Tezos, sử dụng một hệ thống dựa trên cấp độ cho phép người dùng có khả năng tham gia vào việc bán trước các dự án dựa trên Tezos. Tất cả các dự án khởi chạy trên nền tảng đều thông qua quy trình kiểm tra của Rocket để đảm bảo các dự án đều chất lượng.

Assets

  • Youves là một nền tảng phi tập trung, không bị giám sát và tự quản để tạo và quản lý các tài sản tổng hợp. Những người đúc tài sản tổng hợp kiếm được thu nhập thụ động.

Stable Coin

  • Kolibri là một stablecoin dựa trên Tezos được xây dựng dựa trên Vị trí Nợ thế chấp (CDP) được gọi là Lò. Kolibri sử dụng CDP (được gọi là Oven) để thế chấp tài sản có giá trị ổn định bằng USD được chốt giá mềm, kUSD.
  • USDS là một stablecoin được tạo ra bởi St Stable, được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn mã thông báo FA2 và được phát hành bởi Prime Trust, một công ty ủy thác được điều hành tại Nevada. 
  • USDtez (Ký hiệu: USDtz / USDTZ) là một stablecoin được chốt bằng USD dựa trên tiêu chuẩn cộng đồng Tezos có thể thay thế – tiêu chuẩn mã thông báo FA. USDtez được gắn với một thước đo có thể xác minh chính thức về giá trị (1: 1) giữa chính nó và Đô la Mỹ (USD), cung cấp một nguồn dung môi và thanh khoản có thể mở rộng, là giải pháp lý tưởng cho giao dịch tài sản dựa trên Tezos với mức phí thấp.
  • uUSD, Một mã thông báo ổn định được chốt bằng USD trên Youves để đổi lấy các tài sản tổng hợp.

Bridge

  • Wrap Protocol là cầu nối phi tập chung để chuyển các mã thông báo ERC20 & ERC721 giữa Ethereum và Tezos. Wrap được xây dựng bởi BenderLabs. 

ROADMAP

  • Tháng5/2019:  Athens – Tăng giới hạn nhiên liệu trên mỗi khối và giảm kích thước cuộn từ 10.000 ꜩ xuống 8.000 ꜩ.
  • Tháng 10/2019: Babylon – Đưa vào sử dụng phiên bản mạnh mẽ hơn trong thuật toán đồng thuận của chuỗi khối (Emmy +); đơn giản hóa việc phát triển hợp đồng thông minh; tinh chỉnh quy trình ủy quyền.
  • Tháng 3/2020: Carthage – Tăng giới hạn nhiên liệu trên mỗi khối và mỗi lần vận hành; cải thiện độ chính xác và khả năng phục hồi của công thức dùng để tính toán việc xác thực và xác nhận phần thưởng.
  • Tháng 9/2020: Delphi – Cải thiện chi phí nhiên liệu. Giảm chi phí lưu trữ gấp 4 lần để phản ánh những cải tiến trong lớp lưu trữ bên dưới.
  • Tháng 2/2021: Edo – Bổ sung Sapling và BLS12-381 để kích hoạt các hợp đồng thông minh bảo vệ quyền riêng tư và yêu cầu đối với các quyền gốc. Cập nhật quy trình sửa đổi bằng cách giảm thời gian xuống còn 5 chu kỳ và thêm Thời hạn áp dụng thứ 5.
  • Tháng 5/2021: Florence – Tăng gấp đôi kích thước hoạt động tối đa, nghĩa là gấp đôi kích thước tối đa của hợp đồng thông minh. Hỗ trợ tối ưu hóa nhiên liệu cũng như tăng tốc cơ chế tính toán nhiên liệu lên 10 lần. Cho phép phát triển hợp đồng thông minh trực quan hơn bằng cách áp dụng thứ tự thực hiện theo chiều sâu. Hủy kích hoạt Chuỗi thử nghiệm không được sử dụng trong Giao thức kinh tế, giúp quy trình sửa đổi được tổ chức hợp lý hơn.

KẾT LUẬN

Tezos là một dự án cực kỳ hấp dẫn nhưng không may đã bị lu mờ bởi tất những lùm xùm không đáng có. Dự án này xứng đáng được phân tích kỹ hơn vì nó đang mang lại một số tiện ích thú vị vào không gian blockchain. 

Diversity Ventures hy vọng bài viết trên đây có thể đem lại cho bạn những tò mò và hứng thú với hệ sinh thái này.