[KIẾN THỨC] PHÂN BIỆT DEX VÀ CEX

 

Sàn giao dịch là nền tảng hỗ trợ các hoạt động mua/bán, trao đổi các loại tiền mã hóa với nhau. Tùy vào tính chất mà các sàn giao dịch cũng được chia thành nhiều hình thức khác nhau như sàn giao dịch tập trung hay phi tập trung. Bài viết hôm nay, bạn đọc hãy cùng Diversity Ventures tìm hiểu đặc điểm của hai hình thức sàn giao dịch này, cũng như phân biệt chúng.

Trước hết, chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhanh các khái niệm về hai loại sàn này

DEX LÀ GÌ?

DEX viết tắt cho Decentralized exchange có nghĩa là thị trường phi tập trung, nơi các giao dịch diễn ra trực tiếp giữa các nhà giao dịch tiền điện tử. DEX đáp ứng một trong những khả năng cốt lõi của tiền điện tử: thúc đẩy các giao dịch tài chính không được thực hiện bởi ngân hàng, nhà môi giới hoặc bất kỳ trung gian nào khác. Nhiều DEX phổ biến, như UniswapSushiwap, chạy trên chuỗi khối Ethereum.

Ưu điểm

  • Đa dạng: DEX cung cấp một loạt các token gần như vô hạn, từ những token phổ biến đến những token lạ hoắc và hoàn toàn ngẫu nhiên. Đó là bởi vì bất kỳ ai cũng có thể đúc một loại token dựa trên Ethereum và tạo một nhóm thanh khoản cho nó.
  • Giảm rủi ro bị hack: Bởi vì tất cả các khoản tiền trong giao dịch DEX đều được lưu trữ trên ví của chính nhà giao dịch, nên về mặt lý thuyết, chúng ít bị hack hơn.
  • Ẩn danh: Không yêu cầu thông tin cá nhân để sử dụng hầu hết các DEX phổ biến
  • Nhiều tiện ích: Cho vay ngang hàng, giao dịch nhanh chóng và khả năng ẩn danh của DEX đã khiến chúng ngày càng phổ biến ở các nền kinh tế đang phát triển – nơi có thể không có cơ sở hạ tầng ngân hàng vững chắc. Bất kỳ ai có điện thoại thông minh và kết nối internet đều có thể giao dịch qua DEX.

Nhược điểm

  • Giao diện phức tạp: Cơ chế trên DEX là việc sở hữu một đồng coin bất kỳ thông qua hoạt động hoán đổi (swap). Trong một số trường hợp, với những đồng coin ít phổ biến hoặc không có nhiều thanh khoản trên sàn DEX đó thì người dùng sẽ phải swap qua nhiều đồng trung gian khác nhau. Điều này vô tình khiến cho phí gas tăng cao hơn so với bình thường.
  • Lỗ hổng hợp đồng thông minh: dù hợp đồng thông minh có thể hoạt động trơn tru như thiết lập ban đầu, nhưng không phải nhà phát triển nào cũng có thể lường trước được tất cả các sự kiện hiếm gặp, yếu tố con người và hack.
  • Khó kiểm soát: Cũng có một số lượng lớn hơn các trò gian lận và âm mưu cần cảnh giác. Một token đang trên đà phát triển đột ngột có thể bị “kéo thảm” khi người tạo ra nó đào một loạt các token mới, áp đảo nhóm thanh khoản và làm giảm giá trị của đồng tiền.

CEX LÀ GÌ?

Sàn giao dịch tập trung (CEX) là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán trao đổi tiền mã hóa. Tuy nhiên, mấu chốt vấn đề nằm ở khái niệm tập trung của sàn. Nó có nghĩa là tất cả các tài sản của người dùng khi sử dụng sàn giao dịch dạng này sẽ do sàn quản lý. Người dùng sẽ tạo một tài khoản trên sàn, chuyển tiền mã hóa của họ vào ví của sàn và thực hiện các thao tác giao dịch sau đó.

Ưu điểm

  • Dễ sử dụng: Đa phần các sàn CEX vận hành tương tự như các mô hình sàn chứng khoán truyền thống. Vậy nên, xét về một khía cạnh nào đó, nó khá quen thuộc với đại đa số người dùng.
  • Phổ biến:Hiện nay sàn CEX vẫn là một trong những loại sàn phổ biến và có lượng tiền nhất. Không nói đâu xa, chỉ riêng sàn giao dịch Binance trung bình một ngày đã có khoảng 64 tỷ USD giá trị giao dịch.

Nhược điểm

  • Dễ bị hack:Đây là nhược điểm lớn nhất của các sàn giao dịch tập trung. Hiểu một cách đơn giản, vì tất cả tài sản của NĐT đều được tập trung và lưu trữ tại sàn nên vô tình nó trở thành tâm điểm chú ý của các cuộc tấn công mạng. Trên thực tế cũng đã có không ít vụ hack xảy ra với các sàn CEX rồi.
  • Tính ẩn danh:Để sử dụng được sàn giao dịch CEX người dùng cần phải xác minh danh tính của họ. Bản chất việc xác minh danh tính là để ngăn chặn các hoạt động rửa tiền xuyên quốc gia. Tuy nhiên, nếu xét ở góc độ tính chất của mạng lưới Blockchain thì điều này vô tình đi ngược lại với tính ẩn danh mà nó đề ra. Vậy nên, đây có thể xem như là một nhược điểm mà chúng ta cũng nên lưu ý.

PHÂN BIỆT DEX VÀ CEX

  • Tính bảo mật: CEX hoạt động dưới hình thức tập trung với nhiều giải pháp tối ưu nhưng vẫn xảy ra các vụ hack nghiêm trọng. DEX hoạt động dựa trên blockchain, do đó độ bảo mật cao hơn.
  • Tính lưu ký: Đối với CEX, sàn nắm quyền kiểm soát tài sản của users, đối với DEX, users toàn quyền quản lý tài sản của mình, nắm giữ private key của ví.
  • Tính ẩn danh: CEX yêu cầu users KYC, sàn nắm giữ thông tin danh tính của users, đối với DEX, users có thể giao dịch ẩn danh.
  • Tính xác thực: Vì nắm giữ quyền kiểm soát tài sản và thông tin cá nhân của users nên CEX có thể giả mạo giao dịch để chuộc lợi, DEX thì khó có khả năng thao túng tài sản của người dùng như vậy.

TỔNG KẾT

Mặc dù vẫn còn khá “non trẻ” so với các sàn Cex đã ra đời lâu trước đó, nhưng DEX vẫn hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển và cạnh tranh với các sàn tập trung trong bối cảnh không gian DeFi có xu hướng bùng nổ mạnh mẽ. Hy vọng trong tương lai các sàn DEX sẽ dần khắc phục được một số hạn chế, cung cấp thêm nhiều tính năng mới và thu hút được lượng người dùng đông đảo hơn.